Avrupa Birliği’nin Ormansızlaşmasız Ürünler Tüzüğü, kısaca EUDR, AB’de tüketilen veya AB’den ihraç edilen belirli ürünlerin ormansızlaşma ve orman bozulmasına katkı sunmamasını amaçlar. Avrupa Komisyonu düzenlemenin sera gazı emisyonlarını ve biyolojik çeşitlilik kaybını azaltmayı hedeflediğini belirtmektedir [2]. Bu yaklaşım, ürün uyumunu yalnızca ürünün fiziksel özellikleriyle değil, üretildiği arazi ve tedarik zinciriyle birlikte ele alır.
EUDR’nin odaklandığı başlıca emtialar sığır, odun, kakao, soya, palm yağı, kahve ve kauçuktur. Bu emtialardan türeyen deri, çikolata, lastik ve mobilya gibi ürünler de kapsamda olabilir [2]. Bu nedenle bir şirket doğrudan tarımsal emtia ithal etmese bile, satın aldığı ara malı veya bitmiş ürün nedeniyle EUDR kapsamına girebilir. Ürün kapsamı, ilgili mevzuat ekleri ve ürün sınıflandırması üzerinden dikkatle kontrol edilmelidir.
EUDR’nin temel mantığı “ürün nerede ve hangi koşullarda üretildi?” sorusuna kanıtlanabilir bir yanıt vermektir. AB pazarına ürün sunan veya AB’den ihraç eden işletmeci ve tacirler, ürünlerin yakın zamanda ormansızlaştırılmış arazilerden gelmediğini ve orman bozulmasına katkıda bulunmadığını gösterebilmelidir [2]. Bu, yalnızca tedarikçiden alınan genel bir uygunluk beyanıyla sınırlı olmayan, izlenebilirlik ve risk değerlendirmesi gerektiren bir süreçtir.
EUDR hazırlığı; ürün ağacının çıkarılması, tedarikçi ve menşe ülke envanterinin oluşturulması, coğrafi konum verisinin toplanması, hukuka uygunluk belgelerinin değerlendirilmesi ve risk azaltma adımlarının belgelendirilmesiyle başlamalıdır. Böylece sürdürülebilirlik iddiası pazarlama söyleminden çıkar, veri ve kanıt temelli bir ürün uygunluğu sistemine dönüşür.